Ja, sommige infecties kunnen tussen dieren en mensen worden overgedragen. Zulke ziekten heten zoönosen. Voor de meeste gezonde mensen is het risico van een goed verzorgd huisdier beperkt en de voordelen van samenleven met dieren zijn groot. Goede hygiëne, preventieve diergeneeskunde en extra voorzichtigheid bij kwetsbare gezinsleden beperken het risico verder.
Hoe gebeurt overdracht?
Besmetting kan plaatsvinden via beten of krabben, speeksel, urine of ontlasting, huid en haren, rauw voer, of via vlooien en teken. Een dier kan soms een ziekteverwekker dragen zonder zelf ziek te lijken. Kinderen jonger dan vijf, ouderen, zwangeren en mensen met verminderde afweer hebben bij sommige infecties meer kans op ernstige ziekte en bespreken hun situatie best met arts en dierenarts.
Belangrijke voorbeelden
- Toxoplasmose: mensen raken vaker besmet via onvoldoende verhit vlees of besmette aarde dan door de kat zelf. Maak de kattenbak dagelijks schoon, draag handschoenen bij tuinieren en was handen. Tijdens zwangerschap laat je de bak bij voorkeur door iemand anders doen. Lees meer over toxoplasmose.
- Kattenkrabziekte: Bartonella henselae kan na een krab of beet een huidknobbeltje, koorts en gezwollen lymfeklieren veroorzaken. Vlooienbestrijding en rustig spel verminderen het risico. Lees meer over kattenkrabziekte.
- Ringworm: deze schimmelinfectie kan via dier, mens en besmette materialen verspreiden. Katten kunnen weinig zichtbare letsels hebben. Lees meer over ringworm.
- Spoelwormen: mensen besmetten zich door microscopische eitjes uit besmette grond of ontlasting in te slikken, niet gewoon door een kat of hond te aaien. Ruim ontlasting snel op, dek zandbakken af en volg een risicogebaseerd ontwormingsplan. Lees meer over Toxocara cati.
- Maag-darmbacteriën: Campylobacter en Salmonella kunnen via ontlasting en rauw voer worden overgedragen. Was handen en voerbakken en vermijd rauw vlees, zeker in een kwetsbaar huishouden. Lees meer over Campylobacter.
- Leptospirose: besmette urine en water zijn belangrijke routes. Vaccinatie kan honden tegen relevante varianten beschermen, maar sluit alle besmetting niet uit.
- Rabiës: in België is het risico bij huisdieren laag, maar wereldwijd blijft hondsdolheid dodelijk zodra symptomen ontstaan. Een beet of krab door een mogelijk besmet dier — vooral na reizen of contact met een vleermuis — vraagt onmiddellijk menselijke medische beoordeling. Lees meer over rabiës bij katten.
Een hond of kat geeft de ziekte van Lyme niet rechtstreeks door. Wel kan een niet-aangehechte teek uit dezelfde omgeving op een mens terechtkomen. Gebruik tekenpreventie op advies van de dierenarts en controleer mens en dier na buitenactiviteiten.
Praktische preventie
- Was handen na ontlasting, kattenbak, rauw voer en wondverzorging, en vóór eten.
- Ruim hondenpoep op, schep de kattenbak dagelijks en houd dieren weg van keukenwerkbladen.
- Voorkom vlooien en teken en laat vaccinatie en ontworming afstemmen op leefstijl en reizen.
- Vermijd ruw spel; was een beet of krab meteen met water en zeep.
- Laat een ziek dier onderzoeken en vertel de arts bij eigen klachten dat er contact met dieren was.
Na een diepe beet, beet in hand of gezicht, roodheid die uitbreidt, koorts, pus of mogelijke rabiësblootstelling neem je snel contact op met een arts. Mensen met verminderde afweer vragen best vooraf persoonlijk advies; een huisdier wegdoen is zelden de eerste of enige oplossing.