Een oudere kat die plots gedesoriënteerd raakt, anders loopt of niet meer goed reageert, heeft snel een dierenarts nodig. Soms ligt een probleem in de hersenen aan zulke veranderingen ten grondslag. Een nieuwe Nederlandse casusreeks beschrijft drie katten met een zeldzame complicatie van een hypofysetumor: een bloeding in de tumor. Alle drie konden na een gespecialiseerde operatie naar huis. Dat is hoopgevend, maar drie gevallen geven nog geen kans op herstel voor een andere kat.
Wat is een hypofysebloeding?
De hypofyse is een kleine hormoonklier aan de onderzijde van de hersenen. Bij hypofyse-apoplexie ontstaat plots schade door een bloeding of verstoorde bloedtoevoer in het hypofysegebied, vaak bij een bestaande tumor. De druk op omliggende hersenstructuren kan neurologische verschijnselen veroorzaken. Alleen op basis van veranderd gedrag kun je deze zeldzame oorzaak niet herkennen: onderzoek en meestal geavanceerde beeldvorming zijn nodig.
De onderzoekers van de Universiteit Utrecht bekeken achteraf de dossiers van drie katten van 9, 11 en 12 jaar. Bij twee katten ontstonden plots neurologische klachten, waaronder veranderd gedrag, verminderd bewust reageren of problemen met lopen. De derde kat had vooral hormonale problemen, waaronder diabetes, en geen duidelijke acute neurologische verschijnselen. Pas onderzoek van het verwijderde weefsel bevestigde bij alle drie de bloeding in een hypofysetumor.
Wat gebeurde er na de operatie?
Bij alle drie werd de hypofysetumor via een gespecialiseerde operatie verwijderd. Daarna volgde intensieve zorg in het ziekenhuis. Alle drie konden worden ontslagen. Eén kat was na minstens 1.098 dagen nog in leven. Bij een andere kat werd later opnieuw tumorweefsel gevonden en was een tweede operatie nodig; na minstens 716 dagen ging deze kat verloren voor opvolging. Bij de derde werd na een jaar opnieuw een tumor gezien; deze kat overleed 612 dagen na de operatie tijdens een bestralingsbehandeling.
Er waren ook complicaties. Bij twee katten ontstonden na de operatie problemen met het zicht. De reeks laat dus zien dat een operatie in een gespecialiseerd centrum mogelijk kan zijn, maar bewijst niet dat chirurgie voor iedere kat de beste keuze is. Er was geen vergelijkingsgroep met een andere behandeling en drie geselecteerde patiënten zijn te weinig voor een betrouwbaar slagingspercentage. Ook levert de studie geen afzonderlijk effect van leeftijd op de uitkomst op.
Wat kun je bij je oudere kat opmerken?
Let op een plotselinge verandering in lopen, oriëntatie of reactie op de omgeving, zeker als je kat daarnaast anders eet of drinkt. Bij de drie beschreven katten verschilden de klachten sterk. Zulke verschijnselen hebben veel mogelijke oorzaken. Informatie over gezondheidsveranderingen bij de senior kat helpt om een afwijking vroeg te herkennen, maar vervangt geen onderzoek.
Een afwijkende pupil of veranderd zicht verdient eveneens aandacht; lees wat ongelijke pupillen bij de kat kunnen betekenen. Veel drinken of een afwijkende bloedsuiker kan bij een hormonale aandoening passen: onze uitleg over glucose bij hond en kat geeft daarvoor context. Ook epilepsie bij katten is een andere mogelijke verklaring voor plotselinge neurologische episodes. Geen van die signalen bewijst op zichzelf een hypofysetumor of bloeding.
Bel de dierenarts direct wanneer je kat plots wankel, verward, blind of opvallend suf wordt. Bij ernstige klachten is spoedbeoordeling nodig. De dierenarts kan eerst de algemene toestand en andere, vaker voorkomende oorzaken onderzoeken en zo nodig doorverwijzen voor neurologisch onderzoek en beeldvorming. De keuze voor een eventuele operatie hangt af van de diagnose, de toestand van de kat en de mogelijkheden van een gespecialiseerd centrum.
Kort gezegd: de drie beschreven oudere katten overleefden een gespecialiseerde operatie voor een bloeding in een hypofysetumor, maar terugkeer van de tumor en complicaties kwamen voor. De studie is een eerste beschrijving van een mogelijke behandeling, geen voorspelling voor jouw kat.
Wetenschappelijke bron: Van Schaik MA en collega's. Case Report: Surgical treatment of feline pituitary apoplexy in 3 cases. Frontiers in Veterinary Science (2026). Lees de oorspronkelijke publicatie. DOI: 10.3389/fvets.2026.1779079.
Lees ook
- gezondheidsveranderingen bij de senior kat
- ongelijke pupillen bij de kat
- glucose bij hond en kat
- epilepsie bij katten