Bij een vermoeden van nierziekte kijkt de dierenarts vaak naar bloed- en urineonderzoek. Nieuwe laboratoriumtesten wekken de hoop dat nierschade eerder of nauwkeuriger zichtbaar wordt. Een systematische review uit 2026 bekeek twee van zulke stoffen: cystatine C in het bloed van katten en cystatine B in de urine van honden. De uitkomst is veelbelovend voor onderzoek, maar geen reden om bestaande controles te vervangen.
Twee namen, twee verschillende vragen
Cystatine C in het bloed is onderzocht als aanwijzing voor verminderde nierfunctie bij katten met chronische nierziekte. Cystatine B in urine lijkt eerder iets te zeggen over schade aan nierbuisjes, vooral bij honden met acute nierschade. Het gaat dus niet om dezelfde test of om één uitslag die bij elke hond en kat hetzelfde betekent.
De review bundelde resultaten van eerder uitgevoerde onderzoeken. Er deden geen nieuwe dieren mee aan een behandelingsexperiment. Voor de statistische analyse waren er drie studies over cystatine C bij katten en twee studies over cystatine B bij honden beschikbaar. Eén onderzoek naar cystatine B bij katten werd apart besproken, omdat er voor die diersoort te weinig vergelijkbare studies waren om samen te voegen.
Wat bleek bij katten met chronische nierziekte?
Katten met chronische nierziekte hadden gemiddeld meer cystatine C in hun bloed dan gezonde katten. Dat toont een verband, maar vertelt nog niet of de test in een gewone spreekkamer betere beslissingen oplevert dan de gebruikelijke combinatie van onderzoek, creatinine, SDMA en urineonderzoek.
De auteurs vonden geen bewezen voordeel boven creatinine of SDMA voor de dagelijkse diagnose, indeling of behandeling. Een test die zieke katten van gezonde katten kan onderscheiden, moet ook betrouwbaar zijn wanneer een kat bijvoorbeeld uitdroogt of een andere ziekte heeft. Juist die vergelijkingen zijn nog schaars.
Voor eigenaars van een kat met chronische nierziekte blijft opvolging van het volledige beeld belangrijk: eetlust, gewicht, drinken, bloeddruk en veranderingen in bloed en urine. Eén nieuwe bloedwaarde vervangt dat geheel niet.
Wat bleek bij honden met acute nierschade?
Bij honden met acute nierschade was de hoeveelheid cystatine B in de urine duidelijk hoger dan bij gezonde honden. Dat past bij het idee dat de stof een teken van beschadigde nierbuisjes kan zijn. Het is daarmee een interessante aanvullende marker, maar de twee onderzoeken verschilden sterk van elkaar.
De meeste vergelijkingen waren met gezonde dieren. In de praktijk moet een dierenarts vaak onderscheid maken tussen meerdere mogelijke oorzaken van ziekte. De review bewijst daarom niet dat cystatine B bij een individuele hond nierschade eerder ontdekt dan bestaande testen, of dat een afwijkende uitslag op zichzelf een diagnose geeft. Daarvoor zijn grotere, prospectieve studies en duidelijke grenswaarden nodig.
Bij katten met acute nierschade waren de aanwijzingen voor cystatine B beperkt tot één studie. Die resultaten kunnen niet worden gelijkgesteld aan het bewijs bij honden.
Wanneer moet je met je dier naar de dierenarts?
Laat een hond of kat beoordelen wanneer die opvallend meer of minder plast, veel drinkt, slecht eet, braakt of duidelijk minder actief is. Als een dier plots nauwelijks urine produceert, herhaaldelijk braakt of erg ziek oogt, is snelle veterinaire beoordeling nodig. Wacht dan niet op een specifieke nieuwe niertest.
Vraag bij een afwijkende uitslag wat de dierenarts precies heeft gemeten, welke andere resultaten erbij horen en of herhaling of verder onderzoek nodig is. Een nierwaarde is altijd onderdeel van een klinische beoordeling. Verander voeding of medicatie niet op eigen initiatief naar aanleiding van één getal.
Veelgestelde vragen
Kan cystatine C creatinine bij mijn kat vervangen? Daarvoor geeft deze review geen bewijs. De huidige gegevens laten vooral zien dat cystatine C gemiddeld hoger ligt bij katten met chronische nierziekte dan bij gezonde katten.
Toont cystatine B in urine vroege nierschade bij mijn hond aan? Het kan samenhangen met acute schade aan nierbuisjes. Of de test in de praktijk eerder en nauwkeuriger helpt dan bestaande onderzoeken, is nog onvoldoende aangetoond.
Zijn dit standaardtesten voor elke oudere hond of kat? Deze review ondersteunt geen algemene vervanging van de bestaande controles. Bespreek met je dierenarts welke onderzoeken passen bij de klachten en voorgeschiedenis van jouw dier.
Samengevat
Cystatine C en cystatine B zijn verschillende niermarkers voor verschillende situaties. De review ziet vooral potentieel voor cystatine B bij acute nierschade, maar het onderliggende bewijs is klein en wisselend. Bij een zieke hond of kat tellen klachten, lichamelijk onderzoek en meerdere bloed- en urinegegevens samen zwaarder dan één nieuwe test.
Lees ook
- Chronische nierziekte bij katten
- Nierziekten bij honden
- Een verhoogde pancreaswaarde bij een kat met nierziekte
- Onderzoek naar curcumine bij katten met nierziekte