Blauwe ogen vallen op, maar vertellen op zichzelf niet of een kat goed hoort. Een witte kat met blauwe ogen, een colorpointkat en een kat met een gekleurde vacht en blauwe ogen kunnen hun oogkleur aan verschillende genetische mechanismen danken. Een wetenschappelijke review uit 2026 laat zien waarom die verschillen ertoe doen. De publicatie brengt bestaand onderzoek samen; zij meet geen nieuwe gehoorcijfers bij een grote groep katten.
Drie wegen naar blauwe ogen
Bij een volledig witte kat kan een variant in het KIT-gen de ontwikkeling en verspreiding van pigmentcellen beïnvloeden. Pigmentcellen spelen ook een rol bij de ontwikkeling en werking van het binnenoor. Daarom is aangeboren doofheid bij witte katten, vooral met blauwe ogen, een bekend risico. Dat betekent niet dat iedere witte, blauwogige kat doof is.
Een Siamese of andere colorpointkat heeft meestal blauwe ogen door een andere pigmentroute, gekoppeld aan TYR. De lagere pigmentvorming in de iris bij dit patroon is op zichzelf niet op dezelfde manier met doofheid verbonden. Een kat kan wel meer dan één relevante genetische variant dragen; het uiterlijk alleen geeft geen volledige genetische uitslag.
Daarnaast bestaan er gekleurde katten met een zogenoemd dominant blue eyes-kenmerk (DBE). De review bespreekt vier varianten die met het PAX3-gen samenhangen: DBE-CEL, DBE-RE, DBE-ALT en DBE-AGO. Zij hebben niet allemaal dezelfde beschreven gevolgen voor het gehoor. De kleur van de ogen vertelt dus niet welke variant een individuele kat draagt.
Waarom zijn pigment en gehoor verbonden?
Voor normaal horen zijn in het slakkenhuis gespecialiseerde cellen nodig die de omgeving van de zintuigcellen helpen onderhouden. De ontwikkeling van die cellen hangt samen met pigmentcelontwikkeling. Een genetische verandering die pigmentcellen beïnvloedt, kan daardoor soms zowel een zichtbare verandering in vacht of iris als gehoorverlies geven. Dat gebeurt niet bij iedere genetische route naar blauwe ogen.

Welke PAX3-variant geeft reden tot extra aandacht?
In een beschreven Maine Coon-lijn werd DBE-RE geassocieerd met blauwe ogen, soms doofheid en een hoog verlies van kittens in de oorspronkelijke familie. De review noemt dit een variant waarbij terughoudendheid in de fok belangrijk is. Latere gehoortesten lieten ook dragers met normaal gehoor zien. Het risico is dus niet bij elke drager hetzelfde, maar een normaal ogende kat sluit dragerschap of gehoorproblemen niet uit.
Voor heterozygote katten met bepaalde andere DBE-varianten werd in de beschikbare onderzoeken geen vergelijkbaar gehoorverlies aangetoond. Dat is geen bewijs dat het risico nul is: voor sommige varianten zijn maar weinig dieren met een objectieve gehoortest onderzocht. Bij DBE-CEL beschrijft de review mogelijk gehoorverlies bij katten met twee kopieën van de variant. De auteurs benadrukken dat de gevolgen per variant en genetische achtergrond verder onderzocht moeten worden.
Wat kun je als eigenaar doen?
Reageert je kat weinig op geluid, schrikt ze wanneer je haar van achteren nadert of lijkt zij vooral op trillingen te reageren? Laat dit door een dierenarts beoordelen. Een kat kan ook aan één oor minder horen; dat is thuis moeilijk betrouwbaar te herkennen. Een BAER-test meet de reactie van de gehoorbaan op geluid en kan gehoorverlies objectief helpen vaststellen. De dierenarts kan aangeven waar deze gespecialiseerde test beschikbaar is.
Een oorprobleem kan eveneens de reactie op geluid veranderen. Lees bij klachten zoals jeuk, pijn of uitvloeiing ook over oorontsteking bij de kat en oormijten bij honden en katten. Bij een zichtbare verandering van het oog zelf is de uitleg over een donkere vlek op de iris van een kat een ander onderwerp: die verkleuring zegt niets over een aangeboren DBE-variant.
Voor fokbeslissingen zijn de specifieke genetische variant en een objectieve gehoorbeoordeling belangrijker dan alleen de oogkleur. Bespreek testmogelijkheden en erfelijke risico's met een dierenarts of veterinair geneticus. Zoals ook bij erfelijke hemofilie bij katten geldt, laat een uiterlijk kenmerk of het geslacht niet alle genetische risico's zien.
Wat bewijst deze publicatie niet?
Dit is een literatuurreview, geen nieuwe proef met een representatieve groep katten. De auteurs vergelijken eerdere genetische en gehooronderzoeken, waarvan sommige kleine familielijnen betreffen. Er volgt geen algemeen percentage doofheid voor alle blauwogige katten uit. Ook kun je uit de review geen diagnose stellen voor één kat zonder gericht onderzoek.
Wetenschappelijke bron: Shatokhina O, Curtis E, Foster VS. *Blue eyes in Felis catus: genetics and health impacts*. Companion Animal Health and Genetics. 2026;13:10. DOI: 10.1186/s40575-026-00159-0.
Lees ook
- oorontsteking bij de kat
- oormijten bij honden en katten
- donkere vlek op de iris van een kat
- erfelijke hemofilie bij katten