Gezonde hondenoren hoeven meestal niet volgens een vaste kalender te worden schoongemaakt. Overmatig reinigen, een ongeschikt middel of krachtig peuteren kan de kwetsbare huid van de gehoorgang irriteren. Een goede routine bestaat daarom vooral uit kijken en ruiken, de buitenzijde droog houden en alleen reinigen wanneer daar voor jouw hond een duidelijke reden voor is.
Belangrijk: een rood, pijnlijk, stinkend of uitvloeiend oor is geen gewoon verzorgingsprobleem. Laat het onderzoeken vóór je uitgebreid schoonmaakt of oude oordruppels gebruikt. Oorsmeer kan nodig zijn voor microscopisch onderzoek en het trommelvlies moet zo mogelijk worden beoordeeld voordat een product in de gehoorgang gaat.
Hoe ziet een gezond oor eruit?
De oorschelp en zichtbare ingang zijn doorgaans rustig roze, zonder zwelling, wondjes of sterke geur. Een kleine hoeveelheid oorsmeer kan normaal zijn en verschilt per hond. De gehoorgang maakt een bocht en loopt dieper dan je van buitenaf ziet. Daardoor kun je thuis niet betrouwbaar beoordelen wat er bij het trommelvlies gebeurt.
Controleer beide oren bijvoorbeeld wanneer je de vacht verzorgt. Vergelijk links en rechts en let op verandering ten opzichte van wat voor jouw hond normaal is. Kijken is iets anders dan reinigen: een schoon en klachtenvrij oor hoef je niet preventief met vloeistof te vullen. In de preventiegids voor honden en katten vind je dit onderscheid ook terug bij andere vormen van preventieve zorg.
Wanneer eerst naar de dierenarts?
Maak een afspraak bij een of meer van deze signalen:
- veel krabben, de kop schudden of het oor over de vloer wrijven;
- roodheid, warmte, zwelling of pijn bij aanraken;
- een nieuwe onaangename geur;
- meer oorsmeer dan anders, pus, vocht of bloed;
- een plots probleem aan één oor, zeker na wandelen in hoog gras;
- klachten die na een eerdere behandeling terugkomen;
- een verdikte, vernauwde of bobbelige gehoorgang.
Een dik en zacht gezwollen oorflapje kan passen bij een bloedoor, vaak als gevolg van schudden of krabben. Een scheve kop, omvallen, in cirkels lopen, snelle onwillekeurige oogbewegingen, gezichtsverlamming, plots gehoorverlies of hevige pijn vraagt dezelfde dag beoordeling. Deze verschijnselen kunnen wijzen op betrokkenheid van midden- of binnenoor. Ook een vastzittend vreemd voorwerp mag je niet zelf met een pincet uit de gehoorgang proberen te halen.
Waarom een oorontsteking vaak terugkomt
Otitis externa betekent ontsteking van de uitwendige gehoorgang. Bacteriën of gisten kunnen daarbij toenemen, maar zijn niet altijd de oorspronkelijke oorzaak. Mogelijke aanleidingen zijn een allergische huidaandoening, parasieten, een grasaar of ander vreemd voorwerp, een massa, overtollig vocht of een probleem in het middenoor. De bouw van het oor, veel beharing en een vernauwde gehoorgang kunnen het herstel bemoeilijken.
Bij honden met allergie kan terugkerende oorontsteking zelfs het opvallendste of enige zichtbare huidprobleem zijn. Daarom is telkens alleen opnieuw dezelfde druppel geven zelden een goed langetermijnplan. Lees ook waarom bij oorontsteking niet automatisch antibiotica nodig zijn. Behandeling hoort te passen bij wat de dierenarts in het oor en onder de microscoop aantreft.
Wat onderzoekt de dierenarts?
De voorgeschiedenis geeft belangrijke aanwijzingen: één of twee oren, plots of terugkerend, zwemmen, allergische klachten, eerdere medicatie en reactie op behandeling. Met een otoscoop bekijkt de dierenarts zo ver mogelijk de gehoorgang en het trommelvlies. Bij veel pijn, zwelling of vuil lukt dat soms pas na pijnstilling, behandeling van de ontsteking of sedatie.
Een uitstrijkje van het oormateriaal kan onder de microscoop laten zien of en hoeveel gisten, kokvormige of staafvormige bacteriën en ontstekingscellen aanwezig zijn. Materiaal wordt bij voorkeur vóór grondig reinigen verzameld. Een kweek is niet bij ieder eenvoudig geval nodig, maar kan worden overwogen bij bepaalde bacteriën, hardnekkige klachten of onvoldoende effect van een gekozen behandeling. Bij chronische, eenzijdige of neurologische klachten kan aanvullend onderzoek of beeldvorming nodig zijn. Donker, korrelig materiaal kan aan oormijten doen denken, maar de kleur alleen bewijst de diagnose niet.
Veilig reinigen als je dierenarts dit adviseert
Het geschikte middel en de frequentie hangen af van het soort oorsmeer, de conditie van de huid en de vraag of het trommelvlies intact is. Gebruik daarom alleen een product dat voor deze hond en dit oor werd geadviseerd. Vraag de dierenarts of assistent om de techniek voor te doen.
- Kies een rustige plek. Houd het gaasje, een handdoek en de reiniger klaar. Laat een pijnlijke of angstige hond niet door meerdere mensen forceren.
- Til de oorschelp op. Houd het tuitje bij de ingang zonder het diep in de gehoorgang te steken en zonder de huid aan te raken.
- Breng de voorgeschreven hoeveelheid aan. Masseer daarna voorzichtig de basis van het oor. Stop wanneer dit duidelijk pijn doet.
- Laat je hond schudden. Hierdoor komt opgelost materiaal naar buiten.
- Veeg alleen zichtbaar vuil weg. Gebruik een zacht gaasje of wattenschijfje voor oorschelp en ingang. Duw niets diep de gehoorgang in.
- Geef eventuele medicatie zoals afgesproken. Volg het geadviseerde interval tussen reiniger en oordruppels; dit verschilt per product.
Stop en neem contact op bij bloed, toenemende pijn, plots slechter horen, een scheve kop, evenwichtsverlies of misselijkheid. Ook wanneer reinigen thuis niet veilig lukt, is dat belangrijke informatie voor de dierenarts. Een professionele reiniging onder sedatie of narcose kan bij een zeer pijnlijk of volledig verstopt oor vriendelijker en doeltreffender zijn dan worstelen thuis.
Wat kun je beter niet doen?
- Geen wattenstaafjes diep in het oor. Ze kunnen vuil verder naar binnen duwen en de huid of het trommelvlies beschadigen.
- Geen huisrecepten. Alcohol, waterstofperoxide, azijnmengsels en essentiële oliën kunnen irriteren en zijn niet vanzelf veilig wanneer het trommelvlies beschadigd is.
- Geen menselijke oordruppels of restmedicatie. Een eerdere behandeling past niet noodzakelijk bij de huidige oorzaak en sommige stoffen kunnen het oor beschadigen.
- Niet routinematig haren plukken. Dat kan ontsteking uitlokken. Alleen wanneer overtollige beharing aantoonbaar bijdraagt, kan gerichte verwijdering deel van een veterinair plan zijn.
- De fles niet delen. Raak met het tuitje de huid niet aan en gebruik hetzelfde flesje niet zomaar voor meerdere dieren.
Zwemmen, baden en terugkerende klachten
Droog na zwemmen of wassen de buitenzijde van de oren voorzichtig. Stop geen geïmproviseerde oordoppen in de gehoorgang. Een hond die vaak zwemt én eerder oorproblemen had, kan baat hebben bij een individueel preventieplan met een daarvoor geschikte droog- of reinigingsoplossing. Begin daar niet op eigen houtje mee wanneer het oor rood, pijnlijk of afwijkend ruikt.
Maak een voorgeschreven kuur af zoals afgesproken en ga naar de hercontrole, ook wanneer je hond eerder klachtenvrij lijkt. Jeuk en geur kunnen verdwijnen terwijl onder de microscoop nog te veel micro-organismen of ontstekingscellen zichtbaar zijn. Snelle terugkeer kan erop wijzen dat de onderliggende oorzaak, het middenoor of blijvende veranderingen van de gehoorgang nog niet voldoende zijn aangepakt.
Het doel van goede oorverzorging is dus niet een zo “schoon” mogelijk oor. Het doel is een comfortabele, rustige gehoorgang en tijdige herkenning van afwijkingen. Regelmatig observeren, gericht onderzoek en alleen reinigen wanneer dat zinvol is, voorkomen meer problemen dan agressief poetsen.