Na een ruzie gebeurt bij raven soms iets opmerkelijks: een soortgenoot die niet meedeed aan het conflict zoekt contact met de getroffen raaf. Is dat troost? Onderzoekers zagen het gedrag, maar wat een raaf daarbij voelt of bedoelt, kun je niet rechtstreeks uit de observaties aflezen.
Wat deden de raven na een conflict?
Fraser en Bugnyar volgden een groep van 13 raven in een ruime volière. Na agressieve ontmoetingen observeerden ze tien minuten lang het dier dat de agressie had ontvangen. Die waarnemingen vergeleken ze met observaties van hetzelfde dier op een vergelijkbaar moment zonder voorafgaande ruzie. Zo verzamelden ze 152 paren van observaties.
Vriendelijk contact kon bestaan uit dicht bij elkaar zitten, elkaars veren verzorgen of elkaar met de snavel aanraken. Contact van een omstander met de getroffen raaf kwam na een conflict vaker en eerder voor dan in de vergelijkbare controleperioden. Soms nam de getroffen raaf zelf het initiatief om een omstander op te zoeken. Het ging dus om twee richtingen van contact, die je niet op één hoop moet gooien.
Wie zocht contact met wie?
Omstanders benaderden de getroffen raaf vaker na een heviger conflict. De betrokken dieren hadden vaak een hechte sociale band; bij een analyse die rekening hield met hun gewone hoeveelheid contact, vielen vooral familieleden op. In deze groep was er weinig bewijs dat de twee eerdere tegenstanders hun ruzie direct met elkaar bijlegden.
Wanneer de getroffen raaf zelf contact met een omstander zocht, volgde minder vaak opnieuw agressie van de oorspronkelijke tegenstander. Dat is een verband in deze observaties, geen bewijs dat het contact die agressie voorkwam. Voor contact dat door de omstander werd gestart, vonden de onderzoekers dit verband niet.
Is dit troost of empathie?
De auteurs bespreken “troost” als mogelijke functie: een vertrouwde soortgenoot kan misschien spanning na een conflict verminderen. Maar deze studie mat niet rechtstreeks of de getroffen raaf zich daardoor beter voelde. Ze kan ook geen empathische bedoeling in het hoofd van een omstander aantonen. De onderzoekers wijzen er zelf op dat signalen vóór het lichamelijke contact, zoals geluiden, gemist kunnen zijn.
De uitkomst geldt bovendien voor een kleine groep raven in gevangenschap. Of wilde raven, andere leeftijdsgroepen of andere diersoorten zich op dezelfde manier gedragen, vraagt apart onderzoek. Dit onderzoek zegt niets over raven die menselijk pesten herkennen of bestrijden.
Wat kun je hier als huisdiereigenaar mee?
Vooral een les in zorgvuldig kijken: gedrag na spanning kan minstens zo interessant zijn als het conflict zelf, maar geef een dier niet meteen een menselijk motief. Onze uitleg over kunnen dieren elkaar pesten? gaat over een heel andere vraag, namelijk de verdeling van agressie binnen rangordes.
Bij je eigen dieren is de situatie belangrijker dan een etiket. Lees hoe je agressie bij honden beoordeelt, hoe je de lichaamstaal van katten herkent en welke signalen bij stress bij katten kunnen passen. Bij terugkerende conflicten of verwondingen is advies van een dierenarts verstandig. De ravenstudie geeft geen behandeling of gedragsplan voor huisdieren.
Wetenschappelijke bron: Fraser ON en Bugnyar T. Do Ravens Show Consolation? Responses to Distressed Others. PLOS ONE, 2010. Lees de primaire publicatie.