Kunnen dieren elkaar pesten? Die vraag klinkt alsof ze uit een schoolplein komt, maar onderzoekers gebruiken het woord ook voor een meetbaar patroon in diergroepen. In een studie van Hobson en collega's gaat het niet om plagen voor de lol. Het gaat om agressie die vooral is gericht op groepsgenoten die veel lager in rang staan.
Wat hebben de onderzoekers bekeken?
Het team analyseerde bestaande gegevens over agressieve interacties in 172 sociale groepen van 85 diersoorten. De soorten liepen uiteen; ook parkieten maakten deel uit van de onderzochte diergroepen. De onderzoekers keken naar de rangorde binnen elke groep en naar het rangverschil tussen de dieren bij agressieve ontmoetingen. Met modellen vergeleken ze de waargenomen patronen met eenvoudiger regels voor wie een dier aanvalt.
Daaruit kwamen drie beschrijvingen naar voren. Soms richt agressie zich in het algemeen naar lager geplaatste dieren. In andere groepen zijn vooral directe concurrenten, net onder de aanvaller, het doelwit. Het patroon dat de auteurs bullying noemen, betekent dat agressie relatief vaak gericht is op dieren ver onder de aanvaller in de rangorde. Het is dus een naam voor de verdeling van aanvallen over rangen, geen diagnose van de persoonlijkheid van een dier.
Is dat hetzelfde als menselijk pesten?
Nee, daarover kan deze studie geen uitspraak doen. Bij mensen denken we bij pesten vaak aan opzet, kwetsen en herhaald gedrag tegen hetzelfde slachtoffer. De onderzoekers hebben zulke innerlijke bedoelingen niet gemeten. Hun analyse toont evenmin aan dat steeds dezelfde individuele dieren herhaaldelijk werden getroffen. Ook een patroon op groepsniveau vertelt nog niet precies welke informatie een dier gebruikt: het kan gaan om herkenning van rang, om zichtbare signalen of om eenvoudiger gedragsregels.
De vondst is toch interessant. In een deel van de groepen paste de agressie niet goed bij de simpele regel “richt je op wie lager staat”. Een groter rangverschil speelde dan een rol. Dat helpt biologen om sociale verhoudingen tussen dieren nauwkeuriger te beschrijven, zonder een menselijke motivatie in hun hoofd te leggen.
Wat betekent dit voor je eigen dier?
Trek uit deze vergelijking tussen soorten geen snelle conclusie over je hond of kat. Een hond die gromt naar een andere hond is niet automatisch een “pestkop”. Lees bij agressie bij honden welke signalen en mogelijke oorzaken aandacht verdienen. Bij katten kunnen spanning en afstand houden subtieler zijn; onze uitleg over de lichaamstaal van katten helpt die signalen te herkennen.
Kijk vooral naar de situatie: hebben alle dieren toegang tot rustplekken, voer en uitwijkroutes? Een katvriendelijke woning kan spanningen helpen beperken. Ook bij honden is het nuttig om staartsignalen en houding in de volledige context te bekijken. Bij aanhoudende conflicten of verwondingen is een beoordeling door een dierenarts of erkende gedragsdeskundige verstandig. Deze studie geeft geen specifieke behandeling voor huisdieren.
Wetenschappelijke bron: Hobson EA, Mønster D en DeDeo S. Aggression heuristics underlie animal dominance hierarchies and provide evidence of group-level social information. PNAS, 2021. Lees de primaire publicatie.