Het tekenseizoen bij honden

· Bijgewerkt
41 weergaven
Het tekenseizoen bij honden

Teken zijn geen zuiver zomerprobleem. Zodra temperatuur en luchtvochtigheid gunstig zijn, kunnen ze actief worden; in zachte winters kan blootstelling een groot deel van het jaar voorkomen. Een goede aanpak combineert dagelijkse controle, snelle verwijdering en een preventiemiddel dat past bij de leefstijl van je hond.

Waar en wanneer loopt een hond teken op?

Teken wachten in gras, lage begroeiing, struiken, tuinen en bosranden op een passerende gastheer. Ze springen of vliegen niet. De schapenteek Ixodes ricinus komt in België veel voor. Andere soorten kunnen lokaal voorkomen of via reizen worden meegebracht. De bruine hondenteek Rhipicephalus sanguineus is bijzonder omdat ze zich onder geschikte omstandigheden ook in gebouwen of kennels kan ontwikkelen.

Een “tekenseizoen” is daarom geen vaste kalenderperiode. Honden die dagelijks door hoog gras lopen, jagen, kamperen of reizen hebben een ander risico dan een stadshond die vooral op verharding wandelt. Controle blijft ook buiten de klassieke lente- en herfstpieken zinvol.

Waarom zijn teken meer dan een huidprobleem?

Een tekenbeet kan lokaal roodheid, een korstje of ontsteking veroorzaken. Belangrijker is dat sommige teken ziekteverwekkers kunnen dragen. In Europa gaat het bij honden onder meer om Borrelia (lymeborreliose), Anaplasma en Babesia. Niet iedere teek is besmet en niet iedere besmette hond wordt ziek. Het risico hangt af van tekensoort, regio, aanhechtingsduur, ziekteverwekker en afweer van de hond.

Een teek op de hond geeft een mens niet rechtstreeks lymeziekte, maar hond en eigenaar kunnen wel in dezelfde omgeving aan teken worden blootgesteld. Controleer na een wandeling dus ook jezelf en andere huisdieren. Voor katten gelden deels andere productkeuzes en ziektepatronen; zie het aparte artikel over teken bij katten.

Controleer na iedere risicowandeling

Schuif de vacht systematisch uiteen en voel met je vingertoppen. Let extra op snuit, lipranden, rond de ogen, oren, hals, oksels, liezen, tussen de tenen en onder de staart. Kleine larven en nimfen zijn veel moeilijker te zien dan een volgezogen volwassen teek. Een preventiemiddel maakt deze controle niet overbodig: geen enkel middel garandeert dat je nooit een aangehechte teek vindt.

Zo verwijder je een teek veilig

  1. Gebruik een tekenhaak, tekentang of fijn pincet dat bij de grootte van de teek past.
  2. Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast, zonder het achterlijf fijn te knijpen.
  3. Volg de beweging die bij het hulpmiddel hoort: trek rustig en gelijkmatig of draai alleen als de gebruiksaanwijzing dat aangeeft.
  4. Reinig de huid en was je handen. Noteer eventueel datum en vermoedelijke vindplaats.
Een tekenhaak die vlak tegen de hondenhuid onder de teek wordt geschoven zonder het achterlijf fijn te knijpen
Schuif de passende tekenhaak vlak tegen de huid onder de teek. Knijp niet in het achterlijf en volg daarna de beweging uit de gebruiksaanwijzing van het hulpmiddel.

Smeer vooraf geen olie, alcohol, ether, nagellak of ander middel op de teek en gebruik geen vuur. Ga niet in de huid graven wanneer een klein deel van de monddelen achterblijft; houd de plek schoon en laat ze beoordelen als roodheid, zwelling, pijn of etter ontstaat.

Kies bescherming op maat

Tabletten, spot-ons en halsbanden verschillen in werkingsduur en werkingswijze. Sommige contactmiddelen hebben een afwerend effect, terwijl systemische middelen de teek doden nadat ze begint te voeden. Daardoor kan overdracht van een ziekteverwekker nooit volledig worden uitgesloten. Kijk niet alleen naar gemak of “breedspectrum”, maar naar deze vragen:

  • Tegen welke tekensoorten en gedurende welke termijn is het product werkzaam?
  • Moet een afwerend effect deel zijn van het reis- of risicoplan?
  • Zwemt of wordt de hond vaak gewassen?
  • Leeft de hond samen met katten of jonge kinderen?
  • Heeft de hond epilepsie, andere neurologische klachten, een chronische ziekte of krijgt hij medicatie?
  • Kan het behandelingsinterval in de praktijk consequent worden gevolgd?

Concrete middelen, zonder rangschikking

Op de Belgische markt zijn onder meer systemische isoxazolines beschikbaar met afoxolaner, fluralaner, lotilaner of sarolaner. Voorbeelden van merknamen zijn Bravecto, Credelio, NexGard en Simparica. Niet ieder merk of iedere formulering is voor elke leeftijd, gewichtsklasse of diersoort toegelaten. Ze zijn niet afwerend: vlooien en teken moeten beginnen te voeden om aan het middel te worden blootgesteld.

Er bestaan ook lokale middelen en halsbanden met bijvoorbeeld fipronil, flumethrine, deltamethrine of permethrine. Werkingsspectrum, waterbestendigheid en afwerend effect verschillen. De naam van een werkzame stof alleen is dus onvoldoende om producten uitwisselbaar te maken. Gebruik de actuele bijsluiter en laat de keuze controleren door een dierenarts of apotheker.

Bij een spot-on moet de volledige voorgeschreven dosis op droge, intacte huid terechtkomen. Spreid de vacht tot de huid zichtbaar is en volg exact hoeveel toedieningsplaatsen nodig zijn. Deel een pipet niet tussen dieren, laat de plek drogen en voorkom likken of onderling wassen zolang de bijsluiter dat vraagt.

Een spot-on rechtstreeks op de vrijgemaakte huid van een hond en een kat aanbrengen
Spreid de vacht volledig en dien toe op de huid. De juiste plaats en het aantal toedieningspunten staan in de bijsluiter.

Belangrijke veiligheidswaarschuwingen

Gebruik nooit een tekenmiddel voor honden bij een kat, tenzij de bijsluiter uitdrukkelijk vermeldt dat precies die formulering ook voor katten is toegelaten. Vooral geconcentreerde permethrineproducten voor honden kunnen zeer giftig zijn voor katten. Voorkom ook dat een kat een pas behandelde hond likt of ertegenaan slaapt zolang het product niet droog is en de bijsluiter afzondering voorschrijft. Bij accidentele blootstelling: was de kat meteen met lauw water en zeep en contacteer direct een dierenarts, ook zonder symptomen.

Bij sommige isoxazolines zijn zeer zeldzame neurologische bijwerkingen gemeld, zoals trillen, coördinatieproblemen en stuipen. Meld epilepsie of eerdere neurologische klachten vóór gebruik. Respecteer bij lokale middelen ook waarschuwingen over contact, handen wassen, zwemmen en oppervlaktewater. Combineer nooit zelf verschillende tekenmiddelen.

Hoe lang moet bescherming doorlopen?

ESCCAP adviseert bescherming gedurende het volledige tekenseizoen. Bij voortdurend risico, zachte weersomstandigheden, reizen of een mogelijke binnenbesmetting met de bruine hondenteek kan jaarrond bescherming nodig zijn. Volg het interval van het specifieke product; de werkingsduur kan zelfs per tekensoort verschillen. Controleer tegen het einde van een werkingsperiode extra zorgvuldig.

Ga je naar het buitenland, laat het plan dan tijdig aanpassen aan bestemming en seizoen. Andere teken, zandvliegen en muggen kunnen daar andere ziekten overbrengen. Begin niet pas na thuiskomst. Het artikel op reis met je hond geeft een bredere voorbereiding.

Vaccins vervangen geen tekenpreventie

Een vaccin tegen lymeziekte of babesiose kan voor bepaalde honden en bestemmingen worden overwogen, maar voorkomt niet alle tekenbeten of alle door teken overgedragen infecties. Dagelijkse controle en een passend middel blijven nodig. Bespreek de afweging op basis van regio, leefstijl en gezondheid; meer achtergrond staat in vaccinatie bij honden.

Wanneer moet je een dierenarts contacteren?

Een bloedtest direct na iedere tekenbeet is meestal niet de eerste stap; de dierenarts bepaalt op basis van klachten, timing, reisgeschiedenis en tekensoort welk onderzoek zinvol is. Neem wel snel contact op bij koorts, opvallende sloomheid, minder eten, pijnlijke of stijve gewrichten, wisselende kreupelheid, bleke of gele slijmvliezen, donkere urine, benauwdheid, bloedingen, zwakte of neurologische verschijnselen. Een ringvormige huiduitslag zoals bij mensen is bij honden geen betrouwbare graadmeter voor lymeziekte.

Twijfel je welk middel past of vond je teken ondanks behandeling? Houd verpakking, toedieningsdatum, gewicht en reis- of wandelgebied bij de hand. Persoonlijk dierenartsadvies voorkomt dat een te lage dosis, verkeerd interval of onveilige combinatie wordt gebruikt. De preventiegids voor hond en kat bundelt ook de andere preventieonderwerpen.

Lees ook

Bronnen