Bij cryptorchidie is één of zijn beide testikels van een reu niet in de balzak afgedaald. De testikel kan in het lieskanaal of in de buik achterblijven. De aandoening heeft een erfelijke component en komt bij sommige rassen vaker voor, maar kan bij iedere hond optreden.
Hoe wordt cryptorchidie vastgesteld?
De dierenarts voelt tijdens het lichamelijk onderzoek of beide testikels in de balzak aanwezig zijn. Bij jonge pups kan de positie nog worden opgevolgd, maar een testikel die op ongeveer zes maanden niet is afgedaald, daalt later vrijwel nooit alsnog normaal in. Soms is de achtergebleven testikel in de lies voelbaar. Echografie kan helpen bij het lokaliseren, al is beeldvorming niet in elk geval nodig.
Een hond met één normale testikel kan vruchtbaar zijn. Een hond met twee achtergebleven testikels is meestal onvruchtbaar, maar produceert nog wel testosteron en kan normaal mannelijk gedrag vertonen. Afwezigheid van een testikel in de balzak betekent dus niet automatisch dat de hond gecastreerd of onvruchtbaar is.
Waarom behandelen?
Een niet-ingedaalde testikel heeft een duidelijk verhoogd risico op een testikeltumor. Hij kan ook om zijn bloedvaten draaien (torsie), wat plots hevige buik- of liespijn, braken en ziekte kan veroorzaken. Dat is een spoedgeval.
Omdat cryptorchidie erfelijk is, hoort een getroffen hond niet voor de fok te worden gebruikt. Alleen de achtergebleven testikel naar de balzak verplaatsen is geen verantwoorde oplossing: het gezondheidsrisico en de erfelijke aanleg blijven bestaan.
Behandeling
De aanbevolen behandeling is chirurgische verwijdering van beide testikels. De normale testikel wordt ook verwijderd om voortplanting te voorkomen en omdat de aanleg erfelijk kan worden doorgegeven. De operatie kan eenvoudiger zijn wanneer de testikel in de lies ligt; voor een buiktestikel is een buikoperatie of laparoscopische techniek nodig.
Laat een niet-ingedaalde testikel niet onbeperkt zitten omdat de hond geen klachten heeft. Bespreek met de dierenarts het geschikte operatiemoment, de narcosecontrole en de nazorg. Neem sneller contact op bij plotselinge pijn, braken, een zwelling in de lies of een pijnlijke buik.
Medisch herzien op 2 oktober 2026.