Een afwijkende bloedwaarde is een aanwijzing, geen diagnose. Soms is de uitslag echt afwijkend; soms spelen afname, bewaring, transport of de analysemethode een rol. De dierenarts beslist daarom op basis van de grootte van de afwijking, de klachten en de kwaliteit van het staal of bevestiging of aanvullend onderzoek nodig is.
Een praktijktoestel is niet automatisch minder betrouwbaar
Moderne analysers in de dierenartsenpraktijk kunnen snel en betrouwbaar een bloedbeeld of biochemisch profiel leveren wanneer ze correct worden onderhouden en met kwaliteitscontroles worden gebruikt. Een referentielaboratorium heeft vaak meer gespecialiseerde testen, deskundigen en mogelijkheden voor handmatige controle. De keuze gaat dus om de juiste methode voor de klinische vraag, niet om “praktijk slecht, extern goed”.
Veelvoorkomende storingen vóór de analyse
- hemolyse: rode bloedcellen raken beschadigd en kunnen meerdere waarden beïnvloeden;
- lipemie: veel vet in het bloed kan metingen verstoren;
- stolsels: maken vooral een volledig bloedbeeld onbetrouwbaar;
- verkeerde buis of vulling: verandert de verhouding met antistollingsmiddel;
- vertraging of verkeerde temperatuur: cellen en sommige stoffen veranderen tijdens bewaring.
Een onverwachte uitslag die niet bij het dier past, wordt daarom vaak opnieuw gemeten of gecontroleerd in een nieuw staal. Dat is geen bewijs dat de eerste test “fout” was; biologische variatie en tijdelijke veranderingen bestaan ook.
Welke aanvullende controles zijn mogelijk?
Bij afwijkende bloedcellen kan een bloeduitstrijkje onder de microscoop informatie geven over celvorm, plaatjesklontering, parasieten of onrijpe cellen. Een handmatig hematocriet kan een geautomatiseerde waarde controleren. Voor chemische waarden kan het laboratorium verdunning, een alternatieve methode of heranalyse gebruiken. Soms is een heel andere test nodig, zoals urineonderzoek, beeldvorming, hormoononderzoek, infectiediagnostiek of een weefselmonster.
Referentie-interval is niet hetzelfde als gezond of ziek
Een referentie-interval omvat doorgaans het grootste deel van een gezonde populatie. Daardoor kan een gezond dier incidenteel buiten het interval vallen en kan een ziek dier waarden binnen het interval hebben. Trends bij hetzelfde dier en de combinatie van meerdere bevindingen zijn vaak waardevoller dan één los getal.
Vraag de dierenarts welke afwijking klinisch belangrijk is, of het staal geschikt was, welke test de uitslag kan bevestigen en of wachten veilig is. Bij ernstige klachten wordt behandeling soms al gestart terwijl bevestigende resultaten onderweg zijn.