De ziekte van Addison betekent dat de bijnieren van een hond te weinig belangrijke hormonen maken. Een nieuwe studie laat zien dat het hormonale beeld breder is dan alleen een tekort aan cortisol en aldosteron. Voor jouw hond verandert die ontdekking de gebruikelijke diagnose of behandeling voorlopig niet.
Wat zijn de bijnieren en wat gaat er mis?
Een hond heeft twee kleine bijnieren, dicht bij de nieren. De bijnierschors maakt onder meer hormonen die helpen bij de reactie op lichamelijke stress en bij de regeling van zout en vocht. Bij primaire hypoadrenocorticisme, de ziekte van Addison, werkt die schors onvoldoende. De oorzaak is meestal een afweerreactie tegen eigen bijnierweefsel. De tekening laat zien waar de bijnieren liggen; hun grootte en de ruimte ertussen zijn voor de uitleg vereenvoudigd.
Een tekort aan cortisol en mineralocorticoïde werking kan samengaan met sloomheid, minder eetlust, braken of diarree. Soms wisselen de klachten. Ernstige zwakte of instorten vraagt meteen diergeneeskundige hulp; lees wanneer je met je hond naar de spoeddierenarts moet. Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben.
Wat maten de onderzoekers?
Onderzoekers van de Universiteit Zürich analyseerden bloed van 43 honden met primaire Addison en 35 gezonde honden. De Addison-groep had de klassieke vorm met laag natrium en hoog kalium. Een deel was nog onbehandeld; een ander deel kreeg al prednisolon en desoxycorticosteronpivalaat (DOCP). Met LC-MS/MS, een nauwkeurige laboratoriummethode, maten de onderzoekers veertien steroïdhormonen en voorlopers daarvan.
Verschillende hormonen die samenhangen met de glucocorticoïden waren, zoals verwacht, lager bij de honden met Addison. Daarnaast waren sommige voorlopers hoger en andere lager dan bij gezonde honden. Het patroon van androgenen was niet één eenvoudig tekort: sommige waarden verschilden tussen onbehandelde en behandelde honden. Bij behandelde honden hing een verhoogde concentratie van een gemeten voorloper samen met de DOCP-dosis. Geslacht en castratiestatus bleken eveneens belangrijk bij de interpretatie. Een aantal andere hormonen was bij de meeste dieren te laag om betrouwbaar te meten.
Betekent dit dat mijn hond een nieuwe hormoontest nodig heeft?
Nee, dat volgt niet uit deze studie. De onderzoekers vergeleken hormoonprofielen; zij testten niet of zo'n uitgebreid profiel de diagnose sneller of nauwkeuriger stelt, of de behandeling verbetert. De resultaten gelden vooral voor honden met de klassieke natrium- en kaliumafwijkingen. Honden met Addison kunnen ook normale elektrolyten hebben, maar die groep is hier niet goed vertegenwoordigd.
De dierenarts beoordeelt klachten en onderzoek samen. Een lage natriumwaarde en een hoge kaliumwaarde kunnen aanleiding geven tot verder onderzoek, maar geen van beide stelt op zichzelf Addison vast. Ook een uitslag binnen het referentie-interval sluit de aandoening niet zonder meer uit. Lees hoe laboratoriumreferentiewaarden in de context van je hond worden beoordeeld.
Wat betekent het voor de opvolging?
Bij een hond met bevestigde Addison blijft regelmatige controle door de behandelende dierenarts belangrijk. Bespreek klachten, eetlust, energie en de geplande controles. Verander voorgeschreven hormonen of de dosis niet zelf; de studie geeft geen nieuwe individuele doseerregel. Neem bij braken, plotselinge zwakte of instorten snel contact op met een dierenarts.
De studie was een vergelijkende laboratoriumstudie, geen behandelproef. De gedeeltelijke financiering door Dechra is vermeld in de publicatie. De bevinding helpt de ziekte beter te begrijpen, maar zegt niet dat alle hormonale verschillen afzonderlijk behandeld moeten worden.
Wetenschappelijke bron: Jenni S et al. Adrenal steroid profiles measured by liquid chromatography-mass spectrometry in dogs with primary hypoadrenocorticism and healthy controls. BMC Veterinary Research. 2026. Primaire publicatie. DOI: 10.1186/s12917-026-05974-y.
Lees ook
- wanneer je met je hond naar de spoeddierenarts moet
- lage natriumwaarde
- hoge kaliumwaarde
- laboratoriumreferentiewaarden